साउदी अरेबियाले ऊँटहरूलाई किन जारी गर्दैछ राहदानी ?

एजेन्सी, २६ माघ । साउदी अरेबियाले देशका लाखौं ऊँटहरूको राहदानी जारी गर्ने घोषणा गरेको छ । यो पहलले देशलाई यी बहुमूल्य जनावरहरूलाई राम्रोसँग व्यवस्थापन गर्न मद्दत गर्ने बताइएको छ ।

साउदी अधिकारीहरूका अनुसार, यो पहलले ऊँट पालनको फाइदा बढाउनेछ र जनावर पहिचान र मालिकहरूको भरपर्दो डाटाबेस सिर्जना गर्नेछ । वातावरण, पानी र कृषि मन्त्रालयले सम्बन्धित कागजातहरू सार्बजनिक गरेको छ ।

२०२४ सम्मको आँकडा अनुसार साउदी अरबमा लगभग २२ लाख ऊँटहरू रहेका थिए । यी ऊँटहरूले प्रत्येक वर्ष देशको अर्थतन्त्रमा दुई अर्ब रियालभन्दा बढी योगदान गर्छन् ।

अरब समाचारका अनुसार, विश्वभर लगभग ३ करोड ५० लाख ऊँटहरू छन्, जसमध्ये १ करोड ७० लाख अरब देशहरूमा छन् । यस सन्दर्भमा अरब देशहरूमध्ये सोमालिया पहिलो स्थानमा छ, त्यसपछि सुडान, मौरिटानिया, साउदी अरेबिया र यमन छन् । ऊँट साउदी अरेबियाको राष्ट्रिय प्रतीकको हिस्सा हो । देशमा ऊँट सौन्दर्य प्रतियोगिता र प्रदर्शनीहरू पनि आयोजना गरिन्छ, जहाँ उत्कृष्ट ऊँटहरूलाई पुरस्कार प्रदान गरिन्छ ।

राष्ट्रिय दिनहरू, विशेष अवसरहरू र ऐतिहासिक अवसरहरूमा साउदी अरेबियाको प्रदर्शनीहरू ऊँट बिना अपूर्ण मानिन्छन् । साउदी अरेबिया र अरब खाडी देशहरूमा ऊँटहरूको भूमिकाको लामो इतिहास छ ।

बीसौं शताब्दीको प्रारम्भका तस्बिरहरू प्रकट गर्दछ जसले ऊँटहरूलाई इस्लामका पवित्र शहरहरू मक्का र मदिनाको यात्राको एकमात्र माध्यमको रूपमा देखाउछ ।  अफगानिस्तान, मध्य एसिया, दक्षिण एसिया र सुदूर पूर्वबाट पनि तीर्थयात्रीहरूको कारभान ऊँटहरूमा लामो यात्रा पछि साउदी अरेबिया आइपुग्थ्यो। खाडीको बाँझो मरुभूमिमा नेभिगेट गर्न ऊँटहरू प्रयोग गर्ने परम्परा शताब्दीयौं पुरानो हो । अनुसन्धानले पनि साउदी अरेबियामा भेटिएका ऊँटहरूको ढुङ्गाको मूर्तिहरू संसारको सबैभन्दा पुरानो जनावरको छवि हुन सक्ने देखाएको छ ।

२०१८ मा साइटमा पहिलो पटक उत्खनन गर्दा, अनुसन्धानकर्ताहरूले अनुमान गरे कि ढुङ्गाको नक्काशी लगभग दुई हजार वर्ष पहिले सिर्जना गरिएको थियो ।  यो धारणा यसकारण गरिएको थियो किनभने ढुङ्गाको नक्काशी जोर्डनको प्रसिद्ध प्राचीन शहर पेट्रामा भेटिएका कलाकृतिहरूसँग मिल्दोजुल्दो थियो । यद्यपि, पछिको अनुसन्धानले यी ऊँटका नक्काशीहरूको उमेर सात हजारदेखि आठ हजार वर्ष पुरानो भएको अनुमान गरेको थियो ।

ढुङ्गाको नक्काशीको सही उमेर निर्धारण गर्नु अनुसन्धानकर्ताहरूका लागि प्रमुख चुनौती भएको छ किनभने, गुफा चित्रहरू भन्दा फरक, यी नमूनाहरूमा प्रायः कुनै जैविक पदार्थ हुँदैन । यस क्षेत्रमा यो क्यालिबरको चट्टान कला फेला पार्नु पनि दुर्लभ मानिन्छ ।

सेप्टेम्बर २०२१ मा, अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानकर्ताहरूको टोलीले जर्नल अफ आर्कियोलोजिकल साइन्समा आफ्नो निष्कर्ष प्रकाशित गर्‍यो । तिनीहरूले मूर्तिहरूको लागि नयाँ मिति निर्धारण गर्न क्षेत्रमा पाइने क्षरण ढाँचा, चिन्हहरू र जनावरको हड्डीहरूको विश्लेषण गरे । त्यस्ता स्मारकहरू ढुङ्गे युगको, सम्भवतः पाँच हजार वर्ष पुरानो भनिन्छ। तिनीहरू इजिप्टको गिजा पिरामिडहरू भन्दा पनि पहिलेका हुन सक्छन्, जुन साढे चार हजार वर्ष पुरानो हो । यी स्मारकहरू ऊँटहरूलाई घरपालुवा बनाउनु अघि बनाइएका थिए, जुन क्षेत्रको आर्थिक विकासको एक प्रमुख कारक हो । जब यी मूर्तिहरू सिर्जना गरिएका थिए, साउदी अरेबिया आज भन्दा पूर्ण रूपमा फरक थियो । आजको मरुभूमिको सट्टा, त्यहाँ हरियाली र तालहरू सहितको घाँसे मैदानहरू थिए ।

यी ऊँटका मूर्तिहरू किन सिर्जना गरिएका थिए भन्ने कुरा अझै स्पष्ट छैन, तर अनुसन्धानकर्ताहरू विश्वास गर्छन् कि यो घुमन्ते जनजातिहरूको लागि भेटघाट स्थल हुन सक्छ ।

सामान बोक्न वा सवारी गर्न ऊँटको आवश्यकता घटे पनि, उनीहरू र अरब नेताहरू बीचको प्रेम र ऐतिहासिक सम्बन्ध कायमै छ । आधुनिक साउदी अरबका संस्थापक राजा अब्दुल अजिजसँग 'अल-रमात' नामक ऊँटको बथान र 'अल-दुवैलाह' नामक विशेष ऊँट थियो । राजाले एक पटक राजकुमार साउद बिन मोहम्मदलाई आफ्नो एउटा सुन्दर ऊँट, 'मुन्किया' भोजको लागि पठाउन भनेका थिए । साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानसँग 'अल-शराफ' नामक सुन्दर र राम्रोसँग प्रजनन गरिएको ऊँट पनि छ । ऊँटहरूलाई 'मरुभूमिका जहाज' भनिन्छ किनभने प्रत्येकले ४०० किलोग्रामसम्म बोक्न सक्छ ।

सवारी साधन र आधुनिक उपकरणको अभावको युगमा, मक्काका कुरैश सरदारहरूको कारभान यी ऊँटहरूमा सिरिया र यमन यात्रा गर्थे । चार सय वर्ष पहिले 'उकालत' भनिने व्यापारीहरूले भारत, टर्की, मोरक्को र नाइजेरियासम्म ऊँटको व्यापार गर्थे। केही दशक अघिसम्म, ऊँटहरू तेल निकाल्न र सफा गर्न पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । ऊँटहरूलाई तिनीहरूको रंगको आधारमा धेरै वर्गहरूमा वर्गीकृत गरिएको छ । ऊँटहरू खैरो देखि रातो सम्मका हुन्छन् । ऊँट विज्ञहरूले ओमान र सुडानका ऊँटहरू तिनीहरूको दौडने क्षमताका लागि परिचित भएको जबकि साउदी अरबको तटीय क्षेत्रका ऊँटहरू तिनीहरूको दूधको लागि प्रसिद्ध रहेको बताउछन् ।

धनी साउदी अरबले विश्वको प्राविधिक र आधुनिक संसारसँग तालमेल मिलाउन ठूलो लगानी गरिरहेको छ, यसले ऊँटको ऐतिहासिक मूल्य र सांस्कृतिक महत्वलाई पनि जोगाउन प्रयासरत छ । हाल, 'सवानी' नामक कम्पनीले ऊँटको दूध र पाउडर उद्योगमा लगानी गरिरहेको छ र पहिले नै २५ देशहरूमा आफ्ना उत्पादनहरू निर्यात गरिसकेको छ । यसले ऊँटको दूधबाट आइसक्रिम पनि उत्पादन गर्छ ।

'अबिल' ब्रान्डले ऊँटको ऊन र छालाबाट कपडा, हस्तनिर्मित झोला र जुत्ता बनाउछ । ऊँटको छालालाई गोहीको छाला पछि सबैभन्दा बलियो र सबैभन्दा टिकाउ छाला मानिन्छ ।  साउदी अरबको 'भिजन २०३०' अन्तर्गत, ऊँटमा आधारित उद्योगहरू देशको लागि आयको महत्त्वपूर्ण स्रोत बन्नेछन्, जो तेल उद्योग पछि दोस्रो स्थानमा रहेको छ । आम्दानीभन्दा बाहिर, ऊँटहरू इतिहास, धार्मिक परम्परा र रीतिरिवाजहरूको भावनासँग पनि सम्बन्धित छन्, जुन लाभदायक र साउदी नागरिकहरूको लागि गर्वको स्रोत दुवै हो ।