उत्तर कोरियाको भ्रमणमा सी जीङपीङ, किमले गरे भव्य स्वागत

काठमाडौँ: चिनियाँ राष्ट्रपति सी जीङपीङ सात वर्षपछि दुर्लभ भ्रमणका लागि सोमबार उत्तर कोरिया पुगेका छन् । राजधानी प्योङयाङ विमानस्थलमा उत्तर कोरियाली नेता किम जोंग उन र उनकी पत्नी री सोल जुले सी जिनपिङ र उनकी पत्नी पङ लियुआनलाई स्वागत गरेका थिए ।

दुईदिने राजकीय भ्रमणका क्रममा प्योङयाङमा भव्य स्वागत समारोह आयोजना गरिएको थियो । किम इल सुङ चोकमा आयोजित कार्यक्रममा घोडसवार सुरक्षाकर्मी, हजारौं सर्वसाधारण, झण्डा र फूलसहितको विशेष प्रदर्शन गरिएको थियो । स्वागत समारोहमा २१ तोपको सलामीसमेत दिइएको थियो ।

यस वर्षको सी जिनपिङको यो पहिलो विदेश भ्रमण हो । यो भ्रमण केही साताअघि उनले बेइजिङमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई छुट्टाछुट्टै स्वागत गरेपछि भएको हो ।

भ्रमणअघि उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमलाई पठाएको सन्देशमा सी जिनपिङले चीन र उत्तर कोरियाबीचको परम्परागत मित्रता समय र अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिले परिवर्तन गर्न नसक्ने बताएका थिए । उनले दुई देशको सम्बन्ध अटुट र दीर्घकालीन रहेको उल्लेख गरेका छन् ।

यो भ्रमणलाई चीनले उत्तर कोरियासँगको ऐतिहासिक तथा रणनीतिक सम्बन्ध पुनः बलियो बनाउने अवसरका रूपमा लिएको विश्लेषण गरिएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा उत्तर कोरिया र रुसबीच सैन्य तथा राजनीतिक सम्बन्ध नजिकिँदै गए पनि चीन अझै पनि उत्तर कोरियाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण आर्थिक तथा कूटनीतिक साझेदार मानिन्छ ।

सी जिनपिङ प्योङयाङ पुग्नुअघि उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनका गतिविधिले पनि अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान तानेका थिए । भ्रमणको एक दिनअघि उनले एक प्रमुख हतियार उद्योगको निरीक्षण गर्दै विभिन्न प्रकारका ब्यालिस्टिक र क्रुज क्षेप्यास्त्र उत्पादन क्षमता विस्तारबारे जानकारी लिएका थिए ।

यसअघि गत साता किमले आणविक हतियार निर्माणमा प्रयोग हुने सामग्री उत्पादन गर्ने नयाँ कारखानाको निरीक्षण गर्दै देशको आणविक शक्ति तीव्र गतिमा विस्तार गर्ने योजना रहेको बताएका थिए ।

उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रम चीनका लागि संवेदनशील विषय मानिन्छ । एकातिर बेइजिङ क्षेत्रीय स्थायित्व चाहन्छ भने अर्कोतर्फ उसले प्योङयाङलाई अमेरिकाको प्रभावको सन्तुलन कायम गर्ने महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा हेर्दै आएको छ ।

सी जिनपिङको यो भ्रमण सन् १९६१ मा हस्ताक्षर भएको चीन–उत्तर कोरिया मैत्री, सहयोग तथा पारस्परिक सहायता सन्धिको ६५औँ वार्षिकोत्सवसँग पनि जोडिएको छ । उक्त सन्धि चीनको एक मात्र पारस्परिक रक्षा सन्धि मानिन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा उत्तर र दक्षिण कोरियाबीच सम्बन्ध चिसिँदै गएको अवस्थामा दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जाइ मिउंगले संवादलाई निरन्तरता दिनुपर्ने बताएका छन् ।

उता अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि उत्तर कोरियासँग उच्चस्तरीय वार्ता पुनः सुरु गर्ने इच्छा देखाउँदै आएका छन् । यद्यपि उत्तर कोरियाले आणविक हतियार त्याग्ने अमेरिकी माग स्वीकार नगरेसम्म सम्बन्ध सुधार सहज नहुने विश्लेषण गरिएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार सी जिनपिङको प्योङयाङ भ्रमणले चीन, उत्तर कोरिया र रुसबीच बढ्दो निकटता तथा बदलिँदो विश्व शक्ति सन्तुलनबीच पूर्वी एसियाको कूटनीतिक समीकरणलाई थप महत्त्वपूर्ण बनाएको छ ।