गृहमन्त्री सुदन गुरुङको लेखबारे `एआईको युगमा नेपाल´ अभियानका संयोजक पन्तको टिप्पणी

काठमाडौं: ‘एआईको युगमा नेपालका लागि साझा बाटो खोज्दै’ खुला राष्ट्रिय अभियानका संयोजक सौरभ राज पन्तले भारतसँगको सम्बन्धमा विकास कूटनीतिलाई अघि बढाउँदै संवेदनशील राजनीतिक मुद्दाहरूलाई पनि समानान्तर रूपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने बताएका छन्।

गृहमन्त्री सुदन गुरुङले बिमस्टेकका गृहमन्त्रीहरूको बैठकमा सहभागी हुन नयाँदिल्ली भ्रमण गरेपछि हालै हिन्दुस्तान टाइम्स मा एक लेख प्रकाशित गरेका छन्। पन्तका अनुसार, गुरुङको लेख राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले यसअघि सोही सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित गरेको लेखसँग मिल्दोजुल्दो देखिन्छ। दुवै लेखले भारतसँगको सम्बन्धमा विकास कूटनीति र व्यावहारिक सहकार्यलाई प्राथमिकता दिएका छन् भने विशेषगरी सीमा विवादजस्ता संवेदनशील राजनीतिक मुद्दामा तुलनात्मक रूपमा कम जोड दिएका छन्।

गुरुङको लेख मुख्यतः लागूऔषध तस्करी, साइबर अपराध, आतंकवाद र प्राकृतिक विपत्तिजस्ता साझा सुरक्षा चुनौतीहरूमा केन्द्रित छ। लेखमा नेपालका पछिल्ला घटनाक्रमहरू, विशेषगरी सुनसरीमा देखिएका साम्प्रदायिक तनाव र भोटेकोशीको बाढीबाट उत्पन्न परिस्थितिहरूको सन्दर्भसमेत प्रतिबिम्बित भएको देखिन्छ। यी घटनाले सुरक्षा चुनौतीहरूको सामना गर्न र प्राकृतिक विपत्तिको व्यवस्थापन गर्न नेपाल र भारतबीच सीमापार सहकार्यको महत्त्वलाई उजागर गर्छन्।

पन्तका अनुसार, भारतसँग विकासमुखी कूटनीतिमा बढी जोड दिँदा नेपालभित्र राजनीतिक बहस सिर्जना हुन सक्छ। विशेषगरी राष्ट्रिय अखण्डता, सार्वभौमिकता र अनसुल्झिएका सीमा विवादलाई प्राथमिकता दिने वामपन्थी दलहरू तथा अन्य राजनीतिक शक्तिहरूले यस विषयलाई फरक दृष्टिकोणबाट हेर्न सक्छन्। यदि विकास कूटनीतिलाई यी विषयहरूलाई पन्छाउने प्रयासका रूपमा बुझियो भने त्यसले नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा तनाव सिर्जना गर्न सक्छ।

त्यसैले, रास्वपा नेतृत्वले भारतसँग विकास कूटनीतिलाई अघि बढाउँदै नेपालका वामपन्थी शक्तिहरू तथा अन्य सरोकारवालाहरूले उठाउँदै आएका जायज राजनीतिक र क्षेत्रीय सरोकारहरूलाई पनि सम्बोधन गर्नुपर्ने पन्तको भनाइ छ। उनका अनुसार, विकास र कूटनीतिक सहकार्य तथा राष्ट्रिय हितसँग सम्बन्धित संवेदनशील राजनीतिक मुद्दाहरूलाई एकअर्काको विकल्पका रूपमा लिनु हुँदैन; बरु दुवैलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाउन आवश्यक छ।

यस सन्दर्भमा, ‘एआईको युगमा नेपालका लागि साझा बाटो खोज्दै’ खुला राष्ट्रिय अभियान जस्ता अभियानले व्यापक राष्ट्रिय सहमति निर्माण गर्न योगदान पुर्‍याउन सक्ने पन्तले बताएका छन्। राजनीतिक दल, युवा, निजी क्षेत्र तथा समुदायका प्रतिनिधिहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याएर नेपालको राष्ट्रिय हित, परराष्ट्र नीतिका प्राथमिकता र दीर्घकालीन विकासबारे रचनात्मक संवाद अघि बढाउनु अभियानको उद्देश्य रहेको छ।

अन्ततः, नेपाललाई भारतसँगको विकासमुखी कूटनीतिलाई अघि बढाउँदै आफ्ना राजनीतिक, क्षेत्रीय र सार्वभौमिकतासम्बन्धी हितहरूको दृढतापूर्वक रक्षा गर्ने साझा राष्ट्रिय दृष्टिकोण आवश्यक रहेको पन्तको धारणा छ। विकास र कूटनीतिक सहकार्यलाई विस्तार गर्नुका साथै सीमा विवाद तथा अन्य अनसुल्झिएका राजनीतिक मुद्दाहरूको समाधानका लागि पनि निरन्तर र सार्थक कूटनीतिक पहल अघि बढाउनुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन्।पन्तको भनाईमा यदि भारत संग मात्र हामीले राम्रो संग कुटनीतिक डिल गर्यो भने पनि हाम्रो विदेश मामिलाको करिब आधा भन्दा बढी चुनौतीहरु कम हुन्छन् ।