अमेरिकी गुप्तचर प्रमुख किन अचानक मस्को पुगे ?

काठमाण्डौ, ११ भाद्र । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले केन्द्रीय गुप्तचर निकायका प्रमुख जोन रेटक्लिफको मस्को भ्रमणबारे पहिलोपटक सार्वजनिक रूपमा बोलेका छन् । उनले रेटक्लिफको भ्रमण युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी प्रयाससँग सम्बन्धित हुन सक्ने संकेत गर्दै त्यसबाट केही सकारात्मक परिणाम आउन सक्ने बताएका छन् ।

ट्रम्पले अमेरिका रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गराउन निकै मेहनत गरिरहेको बताउदै अहिले रुस र युक्रेन दुवै युद्ध अन्त्य भएको देख्न चाहेको बताएका छन् ।

रेटक्लिफको भ्रमणबाट के नतिजा आउला भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले त्यसबाट केही परिणाम निस्कन सक्ने बताएका छन् । तर उनले भ्रमणको महत्त्वलाई भने धेरै ठूलो रूपमा प्रस्तुत गरेनन् । ट्रम्पले यसलाई सामान्य प्रकृतिको भ्रमणका रूपमा व्याख्या गर्दै रुसलाई उत्तर एटलान्टिक सन्धि संगठनका सदस्य राष्ट्रमाथि आक्रमण नगर्न चेतावनी दिन वा इरानसँग सम्बन्धित प्रतिबन्धबारे छलफल गर्न भ्रमण भएको भन्ने अनुमान अस्वीकार गरेका छन् ।

यद्यपि, अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित पछिल्ला विवरणअनुसार भ्रमणको एउटा उद्देश्य रुसलाई उत्तर एटलान्टिक सन्धि संगठनका सदस्य राष्ट्रमाथि आक्रमण नगर्न चेतावनी दिनु रहेको बताइएको छ ।

रेटक्लिफले आफ्नो मस्को भ्रमणका क्रममा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेट नगरेको क्रेमलिनले पुष्टि गरेको छ । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभका अनुसार रेटक्लिफले रुसी गुप्तचर अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता गरेका थिए । पेस्कोभले पुटिनलाई रेटक्लिफसँग भएको छलफलको परिणामबारे तत्काल ब्रिफिङ गरेको बताएका छन् । तर छलफलमा कुन–कुन विषयमा कुराकानी भयो भन्नेबारे उनले कुनै विवरण दिएका छैनन् । पेस्कोभले अमेरिका र रुसका गुप्तचर निकायबीच हुने सम्पर्कलाई सकारात्मक प्रक्रिया भनेका छन् । यद्यपि, यस्ता सम्पर्कले दुई देशबीचको गहिरिँदो सम्बन्ध सुधारमा कति प्रभाव पार्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न अहिले नै हतार हुने उनको भनाइ छ ।

रेटक्लिफको मस्को भ्रमण अमेरिकी प्रशासनले सार्वजनिक गरेको थिएन । अमेरिकी सैन्य विमानको उडानसम्बन्धी विवरण सार्वजनिक भएपछि उनको भ्रमणबारे जानकारी बाहिर आएको थियो ।

रेटक्लिफ अगस्ट २५ मा अमेरिकी वायु सेनाको विमानबाट मस्को पुगेका थिए । यो भ्रमण उनी केन्द्रीय गुप्तचर निकायको प्रमुख बनेपछि रुसको पहिलो भ्रमण हो । यसअघि सन् २०२१ मा तत्कालीन गुप्तचर प्रमुख विलियम बर्न्सले मस्को भ्रमण गरेका थिए ।

रेटक्लिफको भ्रमण रुस–युक्रेन युद्ध चर्किरहेको र युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेका कूटनीतिक प्रयास सुस्त बनेको समयमा भएको हो । पछिल्लो समय रुस र युक्रेन दुवैले एकअर्काको भूभागमा लामो दूरीका क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण बढाएका छन् । युक्रेनले रुसभित्र पनि आक्रमण तीव्र बनाएको छ भने रुसले युक्रेनका विभिन्न क्षेत्रमा आक्रमण जारी राखेको छ ।

यही अवस्थामा गुप्तचर प्रमुखको मस्को भ्रमणले अमेरिका र रुसबीच सार्वजनिक रूपमा नदेखिएका सम्पर्क र सम्भावित वार्ताबारे नयाँ चर्चा सुरु भएको छ । तर भ्रमणबाट युद्ध अन्त्यका लागि ठोस सहमति वा पहल अघि बढेको पुष्टि भने भएको छैन ।

ट्रम्पले राष्ट्रपति पदको चुनावी अभियानदेखि नै युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै आएका छन् । राष्ट्रपति बनेपछि पनि उनले रुस र युक्रेनलाई वार्तामार्फत युद्ध अन्त्य गर्न दबाब दिँदै आएका छन् । तर युद्ध अझै जारी रहेकाले ट्रम्प प्रशासनका लागि यसलाई अन्त्य गराउनु प्रमुख विदेश नीति चुनौतीका रूपमा रहेको छ। यस्तो अवस्थामा रेटक्लिफको मस्को भ्रमणलाई युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकी प्रशासनले प्रयोग गरिरहेको पर्दापछाडिको सम्पर्कको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा हुन सक्ने रूपमा हेरिएको छ ।