एआई कम्पनीका कर्मचारी धनी बन्दै जाँदा सान फ्रान्सिस्कोमा घर किन्न मुस्किल

काठमाण्डौ, २८ अषाढ़ । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) उद्योगबाट सिर्जना भएको नयाँ सम्पत्तिले अमेरिकाको सान फ्रान्सिस्कोको घरजग्गा बजारलाई तीव्र रूपमा महँगो बनाएको छ । एआई कम्पनीका कर्मचारी र लगानीकर्ताको बढ्दो आर्थिक क्षमताले घरको मूल्य आकासिएको छ भने सामान्य आम्दानी भएका परिवारहरू शहर छाड्न बाध्य हुन थालेका छन्।

सान फ्रान्सिस्कोको डुबोसे ट्राएङ्गल क्षेत्रमा रहेको एउटा विलासी फ्ल्याट बिक्रीका लागि करिब ३० लाख अमेरिकी डलर मूल्य तोकिएको थियो । विक्रेताले नगदसँगै ओपनएआई वा एन्थ्रोपिक कम्पनीका सेयर स्वीकार गर्न पनि तयार रहेको बताएका थिए । अन्ततः उक्त फ्ल्याट ३२ लाख अमेरिकी डलरमा बिक्री भयो, जुन माग गरिएको मूल्यभन्दा करिब २ लाख अमेरिकी डलर बढी हो । यद्यपि, कारोबारमा एआई कम्पनीको सेयर प्रयोग गरिएको थियो वा थिएन भन्ने विवरण गोप्य राखिएको छ।

घरजग्गा कम्पनी रेडफिनका अनुसार मे महिनामा सान फ्रान्सिस्कोमा घरको औसत मूल्य १७ लाख ६० हजार अमेरिकी डलर पुगेको छ । यो अमेरिकाभरको औसत मूल्य करिब ४ लाख अमेरिकी डलरको तुलनामा चार गुणाभन्दा बढी हो । मार्चमा घरको मूल्य १९ प्रतिशतले बढेको थियो भने अप्रिल र मे महिनामा पनि १४ प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि कायम रह्यो।

रेडफिनकी प्रमुख अर्थशास्त्री ड्यारिल फेयरवेदरका अनुसार यो मूल्यवृद्धिको मुख्य कारण एआई कम्पनीका कर्मचारीले कमाएको ठूलो सम्पत्ति हो । गत वर्ष अक्टोबरमा ओपनएआईका ६ सयभन्दा बढी वर्तमान तथा पूर्व कर्मचारीले आफ्ना सेयर बिक्री गरेर करिब ६.६ बिलियन डलर बराबरको आम्दानी गरेका थिए । औसतमा प्रत्येक कर्मचारीले करिब ११ मिलियन डलर प्राप्त गरेका थिए । त्यसैगरी, एन्थ्रोपिकका कर्मचारीलाई पनि करिब ६ बिलियन डलर बराबरका सेयर बिक्री गर्न अनुमति दिइएको थियो।

घरजग्गा व्यवसायीहरूका अनुसार अहिले घर खरिदमा प्रतिस्पर्धा निकै बढेको छ । धेरैजसो घर माग गरिएको मूल्यभन्दा लाखौं डलर बढीमा बिक्री भइरहेका छन् । विशेषगरी महँगा क्षेत्रमा नगद भुक्तानीमार्फत हुने कारोबार तीव्र रूपमा बढेको छ।

यद्यपि, सबैले यो अवस्थाबाट लाभ उठाएका छैनन् । क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, बर्कलीका अर्थशास्त्री एनरिको मोरेटीका अनुसार एआई उद्योगको विस्तार अझै प्रारम्भिक चरणमै छ । उनका अनुसार मेटाजस्ता कम्पनीमा भइरहेको कर्मचारी कटौतीले भविष्यमा घरजग्गा बजारको यो तीव्र वृद्धि केही सुस्त बनाउन सक्छ । साथै, ओपनएआई र एन्थ्रोपिक भविष्यमा सेयर बजारमा सूचीकृत हुँदा त्यसबाट हुने अधिकांश लाभ कर्मचारीभन्दा पनि विश्वभरका लगानीकर्ताले पाउने सम्भावना रहेको उनले बताएका छन्।

यसबीच, सान फ्रान्सिस्कोका दुई परिवारको अनुभवले एआईको आर्थिक प्रभावको फरक-फरक चित्र देखाएको छ । ओपनएआईमा कार्यरत सदस्य रहेको एक परिवारले सेयर बिक्रीबाट प्राप्त रकम प्रयोग गरेर आफ्नै क्षेत्रमा घर किन्न सफल भयो । तर, अर्को गैर-प्रविधि क्षेत्रसँग सम्बन्धित परिवार भने महँगो बन्दै गएको घरजग्गा बजारका कारण शहर छाडेर उपनगरमा बस्न बाध्य भयो । शहर छाड्नुपरेको परिवारका प्रमुख सान फ्रान्सिस्कोमै उच्च सरकारी पदमा कार्यरत भए पनि शहरभित्र घर किन्न नसकेको बताइएको छ । अहिले उनीहरू उपनगरमा भाडाको घरमा बस्दै दैनिक लामो दूरी यात्रा गर्न बाध्य छन् । परिवारकी एक सदस्यले भनिन्- 'यदि शहरमै बस्ने सम्भावना भएको भए हामी कहिल्यै बाहिर जाने थिएनौं । एआईबाट आएको पैसाले अरू सबैलाई शहरबाट बाहिर धकेलिरहेको देख्दा दुःख लाग्छ ।'