बेलायतले अमेरिकालाई आफ्नो एयरबेस दिन अस्वीकार

काठमाडौँ: बेलायतले इरानमाथि आक्रमण गर्न अमेरिकालाई आफ्नो एयरबेस दिन अस्वीकार गरेको छ । अमेरिकाले यी सैन्य अड्डाहरू प्रयोग गर्न चाहेको थियो, तर बेलायतले अस्वीकार गरेको बताइएको छ ।

डेली मेलको रिपोर्ट अनुसार, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प बेलायतको निर्णयबाट दुखि भएको बताइएको छ । साथै चागोस टापुहरू मौरिससलाई हस्तान्तरण गर्ने बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टारमरको सम्झौताको समर्थन फिर्ता लिएको रिपोर्ट गरिएको छ ।

रिपोर्ट अनुसार, अमेरिका इरानमाथि आक्रमण गर्ने तयारीमा छ । यस उद्देश्यका लागि, यो डिएगो गार्सिया र बेलायतको आरएएफ फेयरफोर्ड एयर बेस प्रयोग गर्न चाहन्छ । डिएगो गार्सिया चागोस टापुहरूको सबैभन्दा ठूलो टापु हो । १९७० को दशकदेखि, यो बेलायत र अमेरिका बीचको साझा सैन्य अड्डा रहेको छ ।

अघिल्ला सम्झौताहरू अनुसार, कुनै पनि ब्रिटिश सैन्य अड्डा ब्रिटिश प्रधानमन्त्रीको स्वीकृतिमा मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय कानूनले यदि कुनै देशलाई सैन्य कारबाही गलत छ भनेर थाहा छ र अझै पनि सहयोग प्रदान गर्दछ भने, उसलाई पनि जिम्मेवार ठहराउन सकिने भन्ने उल्लेख भएको हुनाले बेलायतले यो अस्वीकार गरेको विश्लेषण गरिएको छ ।

ट्रम्पले चागोस टापुहरूको सम्बन्धमा बेलायतको आलोचना गरेका छन् । उनले १०० वर्षको भाडा कुनै पनि देशको लागि सही निर्णय होइन । डिएगो गार्सिया जस्तो आधार त्याग्नु गम्भीर गल्ती हुनेछ ।

ट्रम्पले यदि इरानले अमेरिकासँग सम्झौता गरेन भने, अमेरिकाले हिन्द महासागरमा रहेको डिएगो गार्सिया र फेयरफोर्ड एयरफिल्डहरू प्रयोग गर्नुपर्ने हुन सक्छ । त्यसैले, यी आधारहरूको नियन्त्रण महत्त्वपूर्ण छ ।

यसैबीच, बेलायती सरकारले सुरक्षा कारणहरूले गर्दा मौरिसससँगको सम्झौता आवश्यक रहेको बताउछ । तिनीहरू तर्क गर्छन्,  यसले लामो र महँगो कानुनी विवादहरूबाट बच्नेछ । यो रिपोर्ट गरिएको छ, सम्पूर्ण सम्झौताको लागत लगभग ३५ अर्ब पाउण्ड (४ ट्रिलियन रुपैयाँभन्दा बढी) हुन सक्छ ।

डिएगो गार्सिया हिन्द महासागरमा रहेको चागोस टापुहरूको हिस्सा हो । १८१४ मा नेपोलियनलाई पराजित गरेपछि बेलायतले यी टापुहरू कब्जा गरेको थियो । १९६५ मा, तिनीहरू मौरिससबाट अलग भए र ब्रिटिश हिन्द महासागर क्षेत्र बने ।

जब १९६८ मा मौरिससले स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो, तब रक्षाको लागि आवश्यक नभएपछि टापुहरू मौरिससलाई फिर्ता गर्ने निर्णय गरिएको थियो । पछि, संयुक्त राज्य अमेरिका र बेलायतले डिएगो गार्सियामा संयुक्त सैन्य अड्डा स्थापना गरेका थिए ।