डिजिटल मिडियामा एआईको प्रयोग र साइबर सुरक्षाको चुनौती: काठमाडौँमा विशेष प्रशिक्षण सम्पन्न

काठमाण्डौ, १२ अषाढ़ ।  तिव्र गतिमा विकास भइरहेको सूचना प्रविधिको युगमा डिजिटल मिडियालाई सुरक्षित र प्रविधिमैत्री बनाउने उद्देश्यका साथ 'डिजिटल मिडियामा साइबर सुरक्षा तथा कृत्रिम बौद्धिकता (AI)' विषयक एक दिवसीय प्रशिक्षण कार्यक्रम आज काठमाडौँमा सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ । अनलाइन संघ नेपालको आयोजनामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा पत्रकारिता र सुरक्षा क्षेत्रका विज्ञहरूले वर्तमान समयमा डिजिटल मिडियाले भोगिरहेका प्राविधिक चुनौती र अवसरका बारेमा प्रकाश पारेका थिए ।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बाग्मती प्रदेशका प्रेस रजिष्ट्रार रेवती प्रसाद सापकोटाले डिजिटल मिडियाको संख्या बढेसँगै यसको व्यवस्थापन र सुरक्षामा ध्यान दिनु अपरिहार्य रहेको बताए । उनले भने, "प्रविधिको प्रयोगले पत्रकारितालाई सहज त बनाएको छ, तर यससँगै जोडिएर आउने साइबर जोखिम र भ्रामक सूचनाका बारेमा पत्रकारहरू थप सचेत हुन जरुरी छ ।"

विशिष्ट अतिथिको रूपमा बोल्दै प्रेस काउन्सिल नेपालका प्रमुख अधिकृत झबिन्द्र भुसालले डिजिटल माध्यममा आचारसंहिताको पालना र तथ्यपरक पत्रकारिताको महत्त्वमा जोड दिए । उनले नयाँ प्रविधिलाई आत्मसाथ गर्दा पत्रकारिताको विश्वसनीयतामा आँच आउन दिन नहुने धारणा राखे ।

प्रशिक्षणको प्राविधिक सत्रमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय, पत्रकारिता विभागका उप-प्राध्यापक डा. घमराज लुईंटेलले 'ए.आई.को विश्वसनीयता र नेपाली पत्रकारितामा यसको प्रयोग' विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । डा. लुईंटेलले ए.आई.ले पत्रकारको कामलाई छिटो र छरितो बनाउन सहयोग गरे तापनि यसले सृजना गर्न सक्ने 'फेक न्यूज' र नैतिकताको संकटप्रति सजग रहनुपर्ने बताए । उनले नेपाली सञ्चारमाध्यममा ए.आई.को सही सदुपयोग कसरी गर्न सकिन्छ भन्नेबारे प्रयोगात्मक जानकारी समेत प्रदान गरे ।

त्यसैगरी, साइबर सुरक्षाका क्षेत्रमा विशेष दख्खल राख्ने नेपाल प्रहरी साइबर ब्युरोका डि.एस.पि. उमेश प्रसाद साहले 'साइबर आक्रमण र यसबाट बच्ने उपाय'का बारेमा तालिम दिएका थिए । डि.एस.पि साहले पछिल्लो समय अनलाइन सञ्चारमाध्यम र पत्रकारहरू साइबर अपराधीको निशानामा परिरहेको भन्दै सुरक्षित पासवर्डको प्रयोग, टु-फ्याक्टर अथेन्टिकेसन र फिसिङ लिङ्कहरूबाट बच्ने प्राविधिक तरिकाहरू सिकाए । उनले साइबर कानून र कानुनी उपचारका प्रक्रियाबारे पनि सहभागीहरूलाई प्रष्ट पारे ।

कार्यक्रममा अतिथि तथा न्युज २४ दैनिकका प्रधान सम्पादक नवराज चालिसेले डिजिटल मिडियाको भविष्य प्रविधिमै निर्भर रहेको बताउँदै यस्ता प्रशिक्षणले पत्रकारहरूको क्षमता अभिवृद्धिमा ठूलो टेवा पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे ।

कार्यक्रमको समापन गर्दै अनलाइन संघ नेपालका अध्यक्ष अमृत पन्थीले सहभागी तथा अतिथिहरूलाई धन्यवाद ज्ञापन गरे । उनले सञ्चारकर्मीहरूलाई प्रविधिमा पोख्त बनाउन र उनीहरूको पेसागत सुरक्षा सुनिश्चित गर्न संघले आगामी दिनमा पनि यस्ता ज्ञानमूलक कार्यक्रमहरू निरन्तर आयोजना गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

काठमाडौँका विभिन्न अनलाइन सञ्चारमाध्यममा कार्यरत पत्रकार तथा सञ्चार उद्यमीहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको उक्त कार्यक्रमले डिजिटल मिडियाको सुरक्षा र प्रविधिमा ए.आई.को भूमिकाबारे नयाँ बहसको सुरुवात गरेको छ।