चीनमा ठूलो सैन्य उथलपुथल: राष्ट्रपति सीद्वारा दुई वरिष्ठ जनरल बर्खास्त

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले आफ्ना दुई अत्यन्तै प्रभावशाली र वरिष्ठ सैन्य नेताहरूलाई नाटकीय रूपमा पदमुक्त गरेको छ। चिनियाँ सेनाका सबैभन्दा वरिष्ठ जनरल झाङ युक्सिया र जोइन्ट स्टाफ डिपार्टमेन्ट प्रमुख लिउ झेनलीलाई गम्भीर अनुशासन उल्लंघनको आरोपमा बर्खास्त गरिएको हो।

जनरल झाङ युक्सिया चिनियाँ सेनाका सबैभन्दा वरिष्ठ अधिकारी हुन्। उनी चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको २४ सदस्यीय शक्तिशाली निकाय 'पोलिटब्युरो' का सैन्य सदस्य र केन्द्रीय सैन्य आयोगका वरिष्ठ उपाध्यक्ष समेत थिए। अर्का जनरल लिउ झेनली सेनाको 'ग्राउन्ड फोर्स' का पूर्व कमाण्डर हुन्। यी दुवै जनरललाई राष्ट्रपति सी जिनपिङका निकट र व्यक्तिगत समर्थकका रूपमा हेरिन्थ्यो।

आधिकारिक रूपमा उनीहरूमाथि "अनुशासन र कानुन उल्लंघन" को आरोप लगाइएको छ, जुन चीनमा प्रायः भ्रष्टाचारका लागि प्रयोग गरिने पदावली हो। यद्यपि, 'वाल स्ट्रिट जर्नल' को रिपोर्ट अनुसार जनरल झाङमाथि चीनको आणविक हतियार कार्यक्रमसँग सम्बन्धित गोप्य जानकारी संयुक्त राज्य अमेरिकालाई उपलब्ध गराएको जस्तो संगीन आरोप समेत लागेको छ। यसबाहेक, सैन्य सामग्री खरिदमा घूस लिएको र राजनीतिक गुटबन्दी गरेको दाबी पनि गरिएको छ।

यो बर्खास्तगीसँगै विश्वकै ठूलो सेना मानिने PLA को नेतृत्व अब प्रत्यक्ष रूपमा राष्ट्रपति सी जिनपिङको हातमा पुगेको छ। सन् २०२२ यता चीनले करिब दुई दर्जन उच्च सैन्य अधिकारीहरूलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा हटाइसकेको छ। विदेशी सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई चिनियाँ सेनाभित्रको "ठूलो संकट" र सीको "अकल्पनीय शुद्धीकरण अभियान" का रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, आगामी १५ औं पञ्चवर्षीय योजना अगाडि सी जिनपिङले सेनाभित्र पूर्ण वफादारी र स्वच्छता कायम गर्न यो कदम चालेका हुन्। राष्ट्रपति सीले भर्खरै एक सम्बोधनमा भ्रष्टाचार विरुद्धको लडाइँलाई "कठिन र जटिल" भन्दै भ्रष्टहरूलाई कतै लुक्ने ठाउँ नदिने उद्घोष गरेका थिए।

यद्यपि, यति ठूलो स्तरको सैन्य फेरबदलले चीनको सैन्य क्षमता र विशेष गरी ताइवानसँगको तनावपूर्ण सम्बन्धमा कस्तो असर पार्छ भन्ने कुरा अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। केहीले यसले चिनियाँ सेनाको आत्मविश्वासमा धक्का पुग्ने बताएका छन् भने केहीले यसलाई सेनालाई थप अनुशासित बनाउने प्रक्रियाको रूपमा हेरेका छन्।