इजरायलद्वारा सोमालील्याण्डलाई स्वतन्त्र राष्ट्रको मान्यता

एजेन्सी: इजरायलले स्वघोषित ‘रिपब्लिक अफ सोमालील्याण्ड’लाई एक स्वतन्त्र र सार्वभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्रको रूपमा औपचारिक मान्यता दिएको छ।

सोमालील्याण्डलाई मान्यता दिने इजरायल विश्वकै पहिलो देश बनेको छ। यो ऐतिहासिक र विवादास्पद निर्णयले ‘हर्न अफ अफ्रिका’ क्षेत्रमा वर्षौँदेखि कायम कूटनीतिक सन्तुलनलाई खलबल्याउन सक्ने र नयाँ तनाव निम्त्याउने देखिएको छ।

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले यो घोषणा "अब्राहम सम्झौता"को भावना अनुरूप भएको बताएका छन्। उनले सोमालील्याण्डसँग कृषि, स्वास्थ्य, प्रविधि र अर्थतन्त्रको क्षेत्रमा तत्काल सहकार्य अघि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै त्यहाँका राष्ट्रपति अब्दिरहमान मोहम्मद अब्दुल्लाहीलाई इजरायल भ्रमणको निमन्त्रणासमेत दिएका छन्। दुवै देशका प्रतिनिधिहरूले आपसी मान्यताको संयुक्त घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरिसकेका छन्।

तर, सोमालिया सरकारले इजरायलको यस कदमलाई आफ्नो सार्वभौमसत्ता र क्षेत्रीय अखण्डतामाथिको "नियोजित आक्रमण" भन्दै कडा निन्दा गरेको छ। मोगादिसुस्थित प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा यो कदमलाई गैरकानूनी भनिएको छ। सोमालियाले आफ्नो सिमाना र एकताको रक्षाका लागि आवश्यक सबै कूटनीतिक र कानुनी उपायहरू अवलम्बन गर्ने चेतावनी दिएको छ।

इजरायलको यो निर्णयसँगै अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय पनि विभाजित देखिएको छ। युरोपेली संघ (ईयू) ले तत्काल प्रतिक्रिया दिँदै सोमालियाको क्षेत्रीय अखण्डताप्रति आफ्नो समर्थन पुनः पुष्टि गरेको छ। ईयूले सोमालील्याण्डलाई छुट्टै राष्ट्रको रूपमा मान्यता नदिने र सोमालियालाई एक अविभाज्य देशकै रूपमा हेरिरहने स्पष्ट पारेको छ।

यसैगरी, इजिप्ट, टर्की र जिबूतीका विदेशमन्त्रीहरूले पनि इजरायलको यो कदमले अफ्रिकामा अस्थिरता निम्त्याउने भन्दै विरोध जनाएका छन्। अफ्रिकी संघले पनि सोमालियाको एकताप्रति आफ्नो अटल प्रतिबद्धता दोहोर्‍याउँदै पृथकतावादी क्षेत्रलाई मान्यता दिनु अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि खतरा भएको बताएको छ।

सन् १९९१ मा सोमालियामा गृहयुद्ध सुरु भएपछि सोमालील्याण्डले आफूलाई स्वतन्त्र घोषित गरेको थियो। तीन दशकदेखि यहाँ आफ्नै सरकार र निर्वाचन प्रणाली भए तापनि कुनै पनि देशले यसलाई मान्यता दिएका थिएनन्। रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण जलमार्ग अदनको खाडीमा अवस्थित भएकाले सोमालील्याण्डमा इजरायलको यो प्रवेशलाई भू-राजनीतिक स्वार्थका रूपमा पनि हेरिएको छ।

अहिलेको कूटनीतिक टकरावले के देखाउँछ भने, इजरायलको यो कदमले सोमालील्याण्डका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा ढोका खोल्न सक्छ, तर यसले सोमालिया र अन्य क्षेत्रीय शक्तिहरूसँगको सम्बन्धलाई भने गम्भीर संकटमा धकेलेको छ। ईयू र अफ्रिकी संघको अडानले इजरायललाई यस क्षेत्रमा थप कूटनीतिक चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्ने संकेत गरेको छ।