थारु समुदायले आज गुरिया पर्व मनाउँदै

काठमाण्डौ, ०१ भाद्र । आज थारु समुदायले गुरिया (गुरही) पर्व मनाउँदैछन् । थारु समुदायमा गुरिया वा गुरही पर्व साउन महिनाको शुक्ल पक्षको पञ्चमी तिथि अर्थात् नागपञ्चमीकै दिन हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छ ।

विशेष गरी दाङ, बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुरजस्ता पश्चिम नेपालका थारु बाहुल्य क्षेत्रमा यसलाई गाउँको सुरक्षा, रोगव्याधी नलागोस् भन्ने कामना र दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको प्रेमको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ ।  

गुरही पर्व मुख्य रूपमा बालबालिकासँग जोडिएको पर्व हो । यसले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको प्रेम, आत्मीयता र सद्भावलाई उजागर गर्छ । पर्वका अवसरमा दिदीबहिनीले गुरिया फाल्ने र दाजुभाइले त्यसलाई लट्ठीले पिट्ने परम्परा छ । यस क्रममा बालबालिका रमाउँदै पर्व मनाउँछन् । गुरियालाई नराम्रा बानी, दुःख र कष्टको प्रतीकका रूपमा फाल्ने तथा त्यसलाई पिटेर हटाउने र आपसी माया तथा स्नेह बढाउने मान्यता रहेको छ ।

थारू संस्कृतिको महत्वपूर्ण हिस्साका रूपमा रहेको गुरिया पर्वको नामबाट बर्दियाको राजापुरमा एउटा चोकको नामसमेत ‘गुरिया चोक’ राखिएको छ । गुरिया वा गुरही कपडाको पुतली वा खेलौना हो । विशेषगरी छोरीको आकृति झल्किने गरी कपडा तथा घरायसी सामग्रीबाट बनाइएको आकृतिलाई गुरिया भनिन्छ । गुरही भने पातलो पखेटा भएको पुतलीजस्तै देखिने उड्ने किरा हो । कैलाली, कञ्चनपुर, बर्दिया, बाँके र देउखुरी क्षेत्रमा यस किरालाई गुरही भनिन्छ भने दाङमा झिङ्गौरा र नेपाली भाषामा गाइने किरा भन्ने गरिन्छ ।