आज अन्तर्राष्ट्रिय समान पारिश्रमिक दिवस मनाइँदै

काठमाण्डौ, ०२ असोज । समान काम वा समान मूल्यको कामका लागि समान पारिश्रमिकको अधिकारबारे जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले आज (सेप्टेम्बर १८)  मा अन्तर्राष्ट्रिय समान पारिश्रमिक दिवस मनाइँदैछ ।

यस वर्ष महिलाको पारिश्रमिकमा रहेको विश्वव्यापी अन्तरलाई घटाउँदै प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतार्ने विषयमा जोड दिइएको छ ।

विश्वभर महिलाले पुरुषको तुलनामा औसतमा करिब १८ देखि २० प्रतिशत कम पारिश्रमिक पाउने देखिएको छ । यसको असर तत्कालको आम्दानीमा मात्र नभई महिलाको जीवनभरको आय, आर्थिक सुरक्षा, निवृत्तिभरण तथा आगामी पुस्तासम्मको आर्थिक असमानतामा पर्ने गरेको छ ।

समान पारिश्रमिक सुनिश्चित गर्न पारिश्रमिकमा पारदर्शिता, महिलाको बाहुल्य रहेका कामको उचित मूल्यांकन र न्यायपूर्ण ज्याला संरचना आवश्यक रहेको संयुक्त राष्ट्रसंघ र अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनले जोड दिएका छन् । डिजिटल माध्यमबाट हुने रोजगारीमा समेत कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित निर्णय, पारिश्रमिकको अपारदर्शिता, विभेद तथा दुर्व्यवहारबाट श्रमिकलाई जोगाउन अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनको नयाँ मापदण्डले थप संरक्षणको आधार तयार गरेको स्रोतमा उल्लेख छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय समान पारिश्रमिक दिवसले लैंगिक समानता, महिलाको आर्थिक सशक्तीकरण र गरिबी न्यूनीकरणलाई जोड दिएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघ, महिला संस्था, अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन, सरकार, रोजगारदाता र श्रमिक संगठनहरूले समान मूल्यको कामका लागि समान पारिश्रमिक सुनिश्चित गर्न प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा उतार्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

समान पारिश्रमिकको अवधारणालाई अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनले सन् १९१९ मै मानव अधिकारका रूपमा मान्यता दिएको थियो भने सन् १९५१ मा समान पारिश्रमिकसम्बन्धी महासन्धि पारित भएको थियो । संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले सन् २०१९ मा सेप्टेम्बर १८ लाई औपचारिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय समान पारिश्रमिक दिवस घोषणा गरेको थियो । पहिलो विश्वव्यापी दिवस सन् २०२० मा मनाइएको थियो ।