फिफा विश्वकप अहिलेसम्म कति देशले आयोजना गरेका छन् ?

काठमाण्डौ, ०३ चैत्र । विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता विश्वकप फुटबलको तेइसौँ संस्करण सन् २०२६ मा अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा आयोजना हुने तयारी भइरहेको छ । इतिहासमै पहिलो पटक तीन देशले संयुक्त रूपमा यो प्रतियोगिता आयोजना गर्न लागेका हुन् ।

विश्वकप फुटबलको सुरुआत सन् १९३० मा उरुग्वेबाट भएको थियो । पहिलो प्रतियोगितामा आयोजक उरुग्वेले नै उपाधि जित्दै इतिहास रचेको थियो। त्यस यता हालसम्म २२ संस्करण सम्पन्न भइसकेका छन् र १८ देशले प्रतियोगिता आयोजना गर्ने अवसर पाएका छन् । तीमध्ये पाँच देशले एकभन्दा बढी पटक प्रतियोगिता आयोजना गरेका छन् ।

दक्षिण अमेरिकाबाट उरुग्वे, ब्राजिल, चिली र अर्जेन्टिनाले विश्वकप आयोजना गरिसकेका छन्। युरोप महादेशमा भने सबैभन्दा धेरै प्रतियोगिता भएका छन् । इटाली, फ्रान्स, स्विट्जरल्याण्ड, स्विडेन, इंग्ल्याण्ड, जर्मनी, स्पेन र रसियाले विभिन्न समयमा विश्वकप आयोजना गरेका छन् । पछिल्लो पटक सन् २०१८ मा रसियामा विश्वकप सम्पन्न भएको थियो ।

अफ्रिका महादेशबाट हालसम्म दक्षिण अफ्रिकाले मात्र विश्वकप आयोजना गरेको छ । सन् २०१० को प्रतियोगिता उत्साहपूर्ण वातावरणका कारण धेरै समर्थकका लागि स्मरणीय बनेको थियो । एशियाबाट जापान, दक्षिण कोरिया र कतारले विश्वकप आयोजना गरिसकेका छन् । त्यस्तै २०३० मा मोरक्को पोर्चुगल र स्पेनले आयोजना गर्दैछन् भने सन् २०३४ को विश्वकप साउदी अरबमा आयोजना हुने तय भइसकेको छ ।

विश्वकप इतिहासमा केही देशले एकभन्दा बढी पटक प्रतियोगिता आयोजना गरेका छन् । मेक्सिकोले सन् १९७० र १९८६ मा विश्वकप आयोजना गरेको थियो । सन् २०२६ मा पुनः आयोजना गर्दा मेक्सिको तीन पटक विश्वकप आयोजना गर्ने पहिलो देश बन्नेछ ।

यस्तै इटालीले सन् १९३४ र १९९०, फ्रान्सले सन् १९३८ र १९९८ तथा जर्मनीले सन् १९७४ र २००६ मा प्रतियोगिता आयोजना गरेका छन् । दक्षिण अमेरिकाबाट ब्राजिलले सन् १९५० र २०१४ मा विश्वकप आयोजना गरेको थियो ।

इतिहास हेर्दा घरेलु मैदानको फाइदा पनि देखिन्छ। अहिलेसम्मका २२ संस्करणमध्ये ६ पटक आयोजक देशले नै उपाधि जितेका छन् । उरुग्वेले १९३० मा, इटालीले १९३४ मा, इंग्ल्याण्डले १९६६ मा, पश्चिम जर्मनीले १९७४ मा, अर्जेन्टिनाले १९७८ मा र फ्रान्सले १९९८ मा आफ्नै देशमा उपाधि जितेका थिए ।

विश्वकप आयोजना गर्न चाहने देशले खेलमैदान, यातायात, बसोबास, सुरक्षा र आर्थिक व्यवस्थासम्बन्धी मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ । विस्तृत प्रस्ताव पेस भएपछि सदस्य देशका प्रतिनिधिले मतदान गरेर आयोजक देश चयन गर्ने व्यवस्था छ ।

प्रतियोगितामा टोलीको संख्या बढ्दै गएकाले अब एकभन्दा बढी देशले संयुक्त रूपमा आयोजना गर्ने चलन पनि बढ्दै गएको छ । सन् २०२६ को विश्वकप त्यसको पहिलो ठूलो उदाहरण बन्नेछ ।