भारतको ऐतिहासिक उपलब्धि, विश्वको चौथो ठुलो अर्थतन्त्र बन्यो

काठमाडौँ: २०२५ को अन्त्यमा भारतीय अर्थतन्त्रले ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ । केन्द्र सरकारले जारी गरेको आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार, भारत अब जापानलाई उछिनेर विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र बनेको छ, जसको जीडीपी (कुल गार्हस्थ उत्पादन) ४.१८ ट्रिलियन डलर रहेको छ । विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितताहरूको बीचमा देशको आन्तरिक शक्ति र सुधार देखिएको हो ।

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ को दोस्रो त्रैमासिकमा भारतको वास्तविक जीडीपी वृद्धि दर ८.२ प्रतिशत थियो । यो तथ्याङ्क पछिल्लो छ त्रैमासिकमा सबैभन्दा उच्च हो । पहिले, यो पहिलो त्रैमासिकमा ७.८ प्रतिशत र अघिल्लो आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमासिकमा ७.४ प्रतिशत थियो ।

भारतको केन्द्र सरकारले भने- '४.१८ ट्रिलियन डलरको जीडीपीका साथ, भारत अब चौथो स्थानमा छ । हाम्रो अर्थतन्त्र जर्मनीलाई उछिन्दै आगामी साढे दुई देखि तीन वर्षमा तेस्रो ठूलो अर्थतन्त्र बन्ने बाटोमा छ । भारतको जीडीपी २०३० सम्ममा ७.३ ट्रिलियन डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।'

हाल, अमेरिका विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र हो र चीन दोस्रो ठूलो हो । हाल अमेरिकाको अर्थतन्त्र ३०.६२ ट्रिलियन डलरको रहेको छ भने चीनको अर्थतन्त्र १९.४ ट्रिलियन डलरको रहेको छ । त्यस्तै जर्मनीको अर्थतन्त्र ५.०१ ट्रिलियन डलरको रहेको छ ।

यस आर्थिक उछालको मुख्य इन्जिन निजी उपभोग र बलियो घरेलु माग रहेको छ । विश्वव्यापी व्यापारमा निरन्तर उतारचढावको बावजुद, भारतको शहरी उपभोग र व्यावसायिक क्षेत्रहरूमा ऋण प्रवाहले यो वृद्धिलाई अगाडि बढाएको छ । आर्थिक मोर्चामा अन्य प्रमुख सूचकहरूले पनि राहत प्रदान गरेका छन् । नोभेम्बर २०२५ मा खुद्रा मुद्रास्फीति ०.७१ प्रतिशतको न्यूनतममा झरेको छ । नोभेम्बर २०२५ मा बेरोजगारी दर ४.७ प्रतिशतमा झरेको छ, जुन अप्रिल पछिको सबैभन्दा कमस्तर हो । नोभेम्बरमा व्यापारिक निर्यात बढेर ३८.१३ अर्ब डलर पुगेको छ ।

विश्वव्यापी मूल्याङ्कन एजेन्सीहरू र संस्थाहरूले पनि भारतको द्रुत वृद्धिलाई समर्थन गरेका छन् । त्यस्तै भारत २०२६ र २०२७ मा जी २० देशहरूमध्ये सबैभन्दा छिटो बढ्दो अर्थतन्त्र रहनेछ ।

सरकारले भारत अब २०४७ सम्ममा उच्च मध्यम आय भएको देश बन्ने आफ्नो दृष्टिकोणतर्फ दृढतापूर्वक अघि बढिरहेको जनाएको छ । बैंकिङ र कर्पोरेट क्षेत्रमा बलियो ब्यालेन्स पाना, संरचनात्मक सुधार र सामाजिक प्रगतिको आधारले भारतलाई लामो यात्राको लागि तयार पारेको बताएको छ । यद्यपि, यति ठूलो जनसंख्याको लागि गुणस्तरीय रोजगारी सिर्जना गर्नु र प्रतिव्यक्ति आयमा सुधार गर्नु आगामी वर्षहरूमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती रहनेछ ।