व्यापार घाटा १७ खर्ब ८१ अर्ब नाघ्यो

काठमाडौँ: आर्थिक वर्ष २०८२/८3 मा नेपालको वैदेशिक व्यापारको आकार विस्तार भए पनि आयातको उच्च वृद्धिदरका कारण व्यापार घाटा झनै गहिरिएको छ। भन्सार विभागका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार अघिल्लो वर्षको तुलनामा १५.८८ प्रतिशतले बढेर २४ खर्ब ११ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। तर, आयातको गति तीव्र रहेकाले कुल व्यापार घाटा १७ खर्ब ८१ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

गत आर्थिक वर्षमा नेपालले २० खर्ब ९६ अर्ब ३७ करोड रुपैयाँबराबरका वस्तु आयात गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १६.२० प्रतिशतले बढी हो। अर्कातर्फ निर्यात १३.८१ प्रतिशतले वृद्धि भई ३ खर्ब १५ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कुल वैदेशिक व्यापार २० खर्ब ८१ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ हुँदा व्यापार घाटा १५ खर्ब २७ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। यस वर्ष व्यापार घाटा झन्डै २ खर्ब ५४ अर्ब रुपैयाँले थपिएको छ।

नेपालले विदेशबाट मुख्यगरी पेट्रोलियम पदार्थ, मोबाइल फोन, विद्युतीय तथा इलेक्ट्रोनिक उपकरण, सवारी साधन, मेसिनरी, औद्योगिक कच्चा पदार्थ र उपभोग्य सामग्री आयात गर्दै आएको छ। यता नेपालबाट अलैंची, प्रशोधित चिया, तयारी पोसाक, गलैंचा, जडीबुटी र हस्तकलाका सामग्री निर्यात हुने गरे पनि तिनको उत्पादन क्षमता र बजार पहुँच नगन्य छ।

आन्तरिक उत्पादनको आधार कमजोर हुनु, कृषिप्रधान देश भए पनि खाद्यान्न र इन्धनमा विदेशी बजारमै निर्भर रहनुका कारण आयात निरन्तर बढिरहेको छ। यसबाहेक तेस्रो मुलुकसँग प्रत्यक्ष व्यापार विस्तारको अभाव, समुद्री बन्दरगाहमा पहुँच नहुनु, कमजोर पूर्वाधार, उच्च ढुवानी लागत र बजार प्रवर्द्धनको कमीले नेपाली वस्तु अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बन्न सकेका छैनन्।

व्यापार घाटा नियन्त्रणका लागि स्वदेशी उत्पादन वृद्धि, कृषि र उद्योगमा लगानी विस्तार, निर्यातमुखी उद्योगलाई प्रोत्साहन, नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय बजारको खोजी र पूर्वाधार विकास अपरिहार्य देखिएको छ।